Đền Đồng Bằng (còn gọi Bát Hải Động Đình trong truyền khẩu) gắn với truyền thuyết thờ Vua Cha Bát Hải (Bát Hải Động Đình) - vị anh hùng có công phù giúp dân làng khắc phục thiên tai, xua đuổi ngoại xâm, bảo vệ cuộc sống cư dân cửa biển. Nhiều tài liệu tại địa phương và các ghi chép dân gian cho rằng đền có nguồn gốc cổ xưa, truyền tụng từ thời các Vua Hùng, trải qua nhiều lần tu bổ, mở rộng và trở thành trung tâm tín ngưỡng của vùng.

Quần thể đền hiện đại hình thành qua nhiều thời kỳ trùng tu, giữ nhiều yếu tố kiến trúc truyền thống Bắc Bộ: cổng nghi môn, sân chùa rộng, tòa tiền tế (bái đường), hậu cung thờ chính, hệ thống nhà bia, miếu thờ phụ. Vật liệu gỗ lim, kèo vì, mái ngói liệt, chạm khắc hoa văn rồng phượng, hình thức bố cục đối xứng phản ánh thẩm mỹ thờ tự truyền thống.Xung quanh đền là vùng đồng bằng ven biển, kết hợp quần thể cây xanh, ao hồ, tạo không gian thoáng đãng thích hợp cho hoạt động lễ hội.

Hằng năm đền tổ chức lễ hội lớn vào mùa thu (thường rơi vào tháng 7–8 âm lịch theo phong tục địa phương), bao gồm nghi thức tế lễ trang nghiêm, rước kiệu, biểu diễn dân gian, hội thi ẩm thực và các trò chơi truyền thống. Lễ hội vừa mang tính tôn kính tổ tiên, vừa là dịp cộng đồng tái hiện các nghi lễ cầu mùa, cầu bình an.

Khách tham quan có thể: dâng hương, tìm hiểu truyền thuyết Vua Cha Bát Hải; tham quan chạm khắc, kiến trúc gỗ; xem triển lãm hiện vật dân gian (nếu có); kết hợp tham quan làng nghề, thưởng thức ẩm thực đồng bằng.

Đền mang giá trị lịch sử – văn hóa, tín ngưỡng dân gian gắn với cư dân ven biển Bắc Bộ. Nhà nước và chính quyền địa phương có các biện pháp bảo tồn hiện vật, huấn luyện cán bộ quản lý di tích và phối hợp tổ chức lễ hội nhằm giữ gìn giá trị truyền thống đồng thời khai thác du lịch bền vững.

BBT