Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726–1784), quê tại làng Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay là xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường. Ông là vị quan lớn thời Lê Trung Hưng, đồng thời là học giả, nhà thơ, nhà sử học, triết gia và được xem là “nhà bác học bách khoa đầu tiên” của Việt Nam thời phong kiến. Trong suốt cuộc đời nghiên cứu, ông đã để lại hơn 40 tác phẩm đồ sộ bao quát nhiều lĩnh vực: lịch sử, văn hóa, nông nghiệp, thiên văn, địa lý, triết học… Nhiều công trình được coi là “bách khoa toàn thư” của Việt Nam như: Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Đại Việt thông sử, Bắc sử thông lục, Toàn Việt thi lục, Quần thư khảo biện, Thánh mô hiền phạm lục…

Hình ảnh minh hoạ: Khu lưu niệm nhà bác học Lê Quý Đôn (nguồn: Trung tâm Xúc Tiến Du lịch tỉnh Hưng Yên)

Sự kiện UNESCO thông qua Nghị quyết vinh danh Lê Quý Đôn thể hiện sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị khoa học, giáo dục và văn hóa mà Việt Nam đóng góp cho nhân loại. Điều này không chỉ tôn vinh tài năng và nhân cách của Lê Quý Đôn mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam - một quốc gia hiếu học, nhân văn và sáng tạo.
Đây cũng là minh chứng cho sự đồng điệu giữa lý tưởng của UNESCO về hòa bình, đối thoại văn hóa, học tập suốt đời và tư tưởng của người Việt về tri thức, đạo đức, nhân nghĩa.

Đạt được kết quả trên là quá trình phối hợp chặt chẽ giữa tỉnh Hưng Yên, Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế. Hồ sơ đề cử phải đáp ứng tiêu chí nghiêm ngặt của UNESCO, đặc biệt về tầm ảnh hưởng, giá trị nhân văn và đóng góp cho hòa bình, hiểu biết giữa các dân tộc.

Hướng tới kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726–2026), tỉnh Hưng Yên sẽ tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa kỷ niệm vinh danh nhà bác học vào năm 2026. Các chương trình dự kiến bao gồm hội thảo khoa học quốc tế, trưng bày chuyên đề, hoạt động văn hóa - giáo dục nhằm tôn vinh tư tưởng, đạo học và di sản của ông qua đó góp phần quảng bá, giới thiệu lịch sử văn hóa của Việt Nam, của tỉnh Hưng Yên. Đồng thời thực hiện chủ trương phát triển toàn diện văn hóa, con người Hưng Yên hướng đến chân-thiện-mỹ; lấy con người làm trung tâm trong chính sách phát triển theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2025-2030.

Phạm Văn Hiệu