Từng vang danh trong lịch sử với câu ca “Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”, Phố Hiến không chỉ là một địa danh mà còn là biểu tượng của một thời kỳ hưng thịnh, nơi hội tụ tinh hoa giao thương và văn hóa của cả một vùng rộng lớn. Vào các thế kỷ XVI – XVII, nơi đây là thương cảng quốc tế sầm uất, đón thuyền buôn từ nhiều quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Hà Lan, Bồ Đào Nha… Từ những chuyến hải trình ấy, không chỉ hàng hóa mà cả phong tục, tín ngưỡng, kiến trúc và lối sống đã theo chân thương nhân hội tụ, tạo nên một không gian văn hóa đa sắc, giàu tính giao thoa.

Nhờ vị trí địa lý thuận lợi nằm gần kinh thành Thăng Long và ở điểm giao cắt của các tuyến sông lớn, Phố Hiến từng là cửa ngõ giao thương quan trọng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nếu Kẻ Chợ có “ba mươi sáu phố phường” thì Phố Hiến xưa cũng hình thành hơn hai mươi phố phường, được ví như một “Tiểu Tràng An” thu nhỏ. Những dãy phố buôn bán tấp nập, những bến thuyền tỏa đi khắp vùng đã từng làm nên diện mạo phồn thịnh cho vùng đất này.

Theo dòng chảy của lịch sử, khi những biến thiên của thời cuộc dần khép lại một thời kỳ giao thương rực rỡ, Phố Hiến cũng lặng mình chuyển sang một diện mạo khác. Sự nhộn nhịp của một thương cảng quốc tế lui vào ký ức, nhường chỗ cho không gian trầm mặc, cổ kính. Nhưng chính trong sự lắng lại ấy, những giá trị văn hóa – lịch sử không hề phai nhạt, mà được chắt lọc, kết tinh thành di sản. Những ngôi đền, mái chùa, những tấm văn bia, cổ vật… vẫn âm thầm lưu giữ dấu ấn của một thời vàng son, tạo nên một “bảo tàng sống” giữa đời thường, nơi quá khứ vẫn hiện hữu trong từng nhịp sống hôm nay.

Ngày nay, Phố Hiến vẫn bảo tồn được hàng trăm di tích lịch sử – văn hóa, trong đó Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến là điểm nhấn tiêu biểu với nhiều công trình như: Văn miếu Xích Đằng, chùa Chuông, đền Mẫu, đền Trần, đền Thiên Hậu… Không gian di sản ấy không chỉ phản ánh chiều sâu lịch sử mà còn cho thấy sự giao thoa văn hóa Đông – Tây đặc sắc.

 

 

Đây là nơi hội tụ nhiều tôn giáo, tín ngưỡng, nhiều cộng đồng cư dân khác nhau qua các thời kỳ, tạo nên một không gian văn hóa rất riêng, giàu bản sắc. Mỗi di tích ở đây đều là một “chứng nhân” của lịch sử”.

Không chỉ mang giá trị lịch sử, Phố Hiến còn là niềm tự hào sâu sắc của người dân địa phương.

 

 

Chính từ niềm tự hào ấy, Phố Hiến hôm nay không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà còn là không gian văn hóa sống động trong hiện tại. Những lễ hội truyền thống được duy trì qua nhiều thế hệ, những sinh hoạt tín ngưỡng vẫn diễn ra đều đặn, tạo nên một nhịp sống vừa trầm mặc, vừa sôi động theo sự phát triển của thời đại.

 

 

Nếu Phố Hiến là nơi lắng đọng những lớp trầm tích văn hóa qua hàng trăm năm lịch sử, thì Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến chính là khoảnh khắc những giá trị ấy được đánh thức, lan tỏa và sống dậy mạnh mẽ trong đời sống đương đại. Không chỉ là một hoạt động văn hóa thường niên, lễ hội đã trở thành điểm hẹn mùa xuân, nơi hội tụ tinh hoa văn hóa dân gian, khơi dậy niềm tự hào và sự gắn kết cộng đồng.

 

 

 

Diễn ra vào dịp đầu năm, lễ hội trải rộng trên không gian của quần thể di tích, tạo nên một “bức tranh lễ hội” đa sắc màu, nơi mỗi địa điểm là một điểm nhấn văn hóa riêng, góp phần tái hiện sinh động diện mạo Phố Hiến xưa. Điểm nhấn mở đầu cho chuỗi hoạt động là nghi thức rước nước – một nghi lễ mang đậm ý nghĩa tâm linh, gắn liền với đời sống cư dân vùng sông nước. Trong không khí trang nghiêm, đoàn rước với cờ hội, kiệu rước, trang phục truyền thống nối dài trong tiếng trống, tiếng chiêng rộn rã, tái hiện một nghi thức cổ truyền cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

 

 

Không gian lễ hội tiếp tục được khuấy động bởi các hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như múa rồng, trò chơi truyền thống: kéo co, cờ người, nhảy bao bố… Những hoạt động này không chỉ tạo nên không khí vui tươi, sôi nổi mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, gìn giữ những nét đẹp văn hóa lâu đời. Đặc biệt, lễ hội là nơi hội tụ của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống, góp phần làm nên chiều sâu văn hóa cho sự kiện. Từ những tích trò sinh động của múa rối nước đến làn điệu ca trù sâu lắng, tất cả hòa quyện, tạo nên một không gian nghệ thuật đậm đà bản sắc.

 

 

Không chỉ là nơi tái hiện các giá trị truyền thống, Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến còn là dịp để mỗi người dân thêm ý thức gìn giữ di sản, để du khách hiểu hơn về lịch sử và con người nơi đây. Từ đó, lễ hội trở thành cầu nối bền chặt giữa quá khứ và hiện tại, giữa di sản và đời sống.

 

 

 

 

Từ những lớp trầm tích văn hóa được hun đúc qua hàng trăm năm lịch sử, Phố Hiến hôm nay không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ ký ức, mà đang từng bước “đánh thức” giá trị di sản để hòa nhịp cùng sự phát triển của đời sống đương đại. Trong hành trình ấy, Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến giữ vai trò như một điểm tựa, vừa bảo tồn, vừa lan tỏa, đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng.

 

 

Mỗi mùa lễ hội, Khu di tích quốc gia đặc biệt phố Hiến đón hàng vạn lượt du khách thập phương về tham quan, chiêm bái và trải nghiệm. Không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, lễ hội còn tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ, thương mại, du lịch, từng bước hình thành những sản phẩm du lịch đặc trưng mang dấu ấn Phố Hiến. Để phát huy hiệu quả giá trị di sản, các địa phương trong vùng lõi như phường Phố Hiến, phường Hồng Châu, phường Sơn Nam đã và đang tích cực triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

 

 

Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến không đơn thuần là sự kiện văn hóa, mà trở thành không gian kết nối quá khứ với hiện tại, nơi di sản được “đánh thức” và tiếp tục tỏa sáng. Từ nền tảng ấy, Phố Hiến đang từng bước khẳng định vị thế là điểm hẹn văn hóa – du lịch đặc sắc, góp phần bồi đắp bản sắc, hun đúc niềm tự hào và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của Hưng Yên trong dòng chảy hội nhập.

 

 

Nội dung: Dương Miền - Vân Anh 

Đồ họa: Việt Hùng 

Trích nguồn: Báo Hưng Yên (Trích nguồn: https://baohungyen.vn/le-hoi-van-hoa-dan-gian-pho-hien-3194148.html)